Tư vấn nội hay ngoại - Ông Đỗ Thanh Năm chia sẻ với tạp chí Vietnam Business Forum
Đến một ngưỡng phát triển nhất định khi DN gần như đã phát huy hết khả năng về nhân lực, vật lực, thì việc lựa chọn nhà tư vấn như một người bạn đồng hành với sự phát triển của DN là một tất yếu nhằm thỏa mãn khát vọng vươn lên một đỉnh cao mới, hội nhập sâu rộng vào kinh tế quốc tế. Tuy nhiên, trước ồ ạt các nhà tư vấn nội và ngoại hiện nay, vấn đề đặt ra là làm thế nào để DN có thể chọn được một nhà tư vấn hiệu quả.

Nhìn vào sự phát triển của dịch vụ tư vấn ở các nước phát triển từ thập niên 70, nhìn vào sự đóng góp của dịch vụ này cho sự phát triển của doanh nghiệp, thì nhu cầu về dịch vụ tư vấn ở Việt Nam tăng là điều tất yếu. Cũng phải thừa nhận rằng, khủng hoảng tài chính trong thời gian qua có tác động mạnh đến nền kinh tế đã kích thích nhu cầu sử dụng dịch vụ này trở nên mạnh hơn. Cuộc khủng hoảng không chỉ làm lộ ra những yếu điểm của nhiều doanh nghiệp, mà còn giúp doanh nghiệp khai thác cơ hội bằng việc nắm bắt thông tin nhanh hơn, tầm nhìn sắc sảo hơn. Vì thế, nhiều doanh nghiệp cần đến dịch vụ tư vấn như là cánh tay kéo dài của mình, là phòng nghiên cứu, ứng dụng chiến lược, mô hình quản lý mới và hiệu quả cho doanh nghiệp. Có thể nói, dùng dịch vụ tư vấn là chiến lược outsoursing của doanh nghiệp.

Có cầu, chắc chắn có cung. Sự góp mặt của cả các nhà tư vấn ngoại, tư vấn Việt kiều hoạt động lâu năm ở nước ngoài, trở về nước làm cho lực lượng tư vấn tại Việt Nam trở nên hùng hậu, chuyên nghiệp, tạo một vị trí, một chỗ đứng nhất định bên cạnh các ngành nghề quan trọng khác. Đây là một tín hiệu đáng mừng cho cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam để có thêm nhiều cơ hội lựa chọn, chính thức bắt đầu hoạt động trong môi trường kinh doanh chuyên nghiệp hơn, tăng cường khả năng cạnh tranh với không chỉ đối tác trong và ngoài nước, tiến đến hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới. Một doanh nghiệp nếu chọn được nhà tư vấn đúng, phù hợp với mô hình, chiến lược, văn hóa kinh doanh của mình sẽ tạo một bước đột phá thật sự cho doanh nghiệp.

Ở các nước phát triển, ngành tư vấn phát triển từ lâu. Các công ty tư vấn nước ngoài đã có một thời gian nhất định để tích lũy kinh nghiệm và xây dựng thương hiệu, tạo niềm tin cho khách hàng. Đối với dịch vụ tư vấn, niềm tin là rất quan trọng. Tuy nhiên, cốt lõi của thành công trong tư vấn là sự sáng tạo, mà sáng tạo thì không thể nói là tư vấn ngoại hay tư vấn nội, và hiện nay, các doanh nghiệp Việt Nam đã nhận biết được vấn đề này.

Các nhà tư vấn ngoại thường khuyên doanh nghiệp đi theo những chiến lược với xu hướng đầu tư mạnh ít nhất 3 năm, sau đó bắt đầu thu lợi. Cách làm này sẽ khó phù hợp với doanh nghiệp vừa và nhỏ Việt Nam, do hạn chế về nguồn lực tài chính. Nhiều nhà tư vấn ngoại đã chia sẻ, do gặp khó khăn về ngôn ngữ và văn hóa, nên làm việc với doanh nghiệp cả tháng rồi mà chưa hiểu cặn kẽ cách họ quản lý, kiểm soát. Có thể kết luận như sau: trong phạm vi chiến lược, quản lý, kiểm soát, tư vấn ngoại chỉ phù hợp với tư vấn về chiến lược, thương hiệu cho các công ty lớn và có tiềm lực tài chính mạnh.

Tuy nhiên, với đặc thù riêng, nhà tư vấn nội hay ngoại đều có những ưu khuyết riêng, doanh nghiệp dựa trên đặc điểm, hoạt động kinh doanh cụ thể của mình để chọn lựa cho mình một dịch vụ tư vấn phù hợp. Tuy nhiên, một nhà tư vấn dù là nội hay ngoại cũng phải đáp ứng hai tiêu chuẩn cơ bản đó là "tâm""tầm". Nhìn vào nội lực bên trong của công ty tư vấn để phân biệt đâu là nhà tư vấn chuyên nghiệp, hiệu quả, cụ thể là nhìn vào năng lực đội ngũ nhân sự, mô hình quản lý, kiểm soát mà họ đang vận hành, và bản sắc văn hóa doanh nghiệp mà họ đang theo đuổi. Một nhà tư vấn phải đủ "tâm" và đủ "tầm" thì mới có thể đồng hành với sự phát triển của doanh nghiệp được. Doanh nghiệp trước khi sử dụng dịch vụ tư vấn cần nghiên cứu, tìm hiểu kỹ đối tác, xem trang web, trực tiếp đến văn phòng của công ty tư vấn và tiếp xúc với chuyên gia tư vấn, tham khảo ý kiến của những doanh nghiệp mà họ đã từng tư vấn để có sự đánh giá chính xác.

Nếu nhà tư vấn vừa có tâm, vừa có tài và cùng làm việc với đội ngũ cốt lõi của doanh nghiệp, thì chắc chắc sẽ tạo ra một kết quả tốt hơn rất nhiều so với kết quả mà doanh nghiệp tự làm. Một ý tưởng hay về chiến lược có thể tạo ra giá trị gấp hàng trăm lần so với phí dịch vụ tư vấn. Một mô hình quản lý và kiểm soát tốt có thể giúp doanh nghiệp vận hành suôn sẻ chiến lược đề ra và tối thiểu hóa chi phí không tạo nên giá trị gia tăng (chi phí này thường chiếm từ 2% đến 10% trong tổng chi phí của doanh nghiệp). Xây dựng được bản sắc văn hóa, khai thác được từ 80% đến 100% năng lực của CBNV (theo kết quả khảo sát của Win-Win, mức độ khai thác năng lực bình quân của CBNV ở các doanh nghiệp hiện nay từ 50% đến 60%)...

Sự thành công của mỗi doanh nghiệp phụ thuộc vào chất lượng của việc đưa ra quyết định. Vì thế, để đưa ra những quyết định đúng, doanh nghiệp phải có thông tin chính xác và tin cậy. Việc thu thập thông tin về sản phẩm, khách hàng, quảng cáo, bán hàng, tiến trình tạo giá trị của doanh nghiệp... là một công việc khá đặc thù, nó đòi hỏi tính khoa học và chặt chẽ trong quy trình thực hiện. Để làm được điều này cần có sự tham gia/trợ giúp của những người có chuyên môn sâu. Ở các nước đã phát triển, các dịch vụ nghiên cứu thị trường, nghiên cứu nội bộ doanh nghiệp được các công ty xem trọng và đặt hàng, kể cả những tập đoàn lớn dù họ đã có bộ phận nghiên cứu nội bộ.

Đỗ Thanh Năm
Chủ tịch HĐQT Công ty Tư vấn và Hỗ trợ Chiến lược Win-Win